Türkiye'de işsizlik sigortası sistemi, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybeden vatandaşların gelir kaybını telafi etmeyi amaçlayan zorunlu bir sosyal güvenlik mekanizmasıdır. Ancak son dönemde, özellikle birden fazla iş yerinde eş zamanlı olarak çalışan ve her iki iş yerinden de işsizlik sigortası primi ödenen kişilerin maaş hesaplamalarında yaşanan mağduriyetler gündeme geldi.
Hesaplama Yönteminde Değişiklik Beklentisi
Mevcut uygulamada İŞKUR, işsizlik ödeneğini belirlerken sigortalının son 120 günlük prime esas kazançlarının günlük ortalamasını baz alıyor. Bu tutarın yüzde 40'ı ödenek olarak belirlenirken, aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80'ini aşmama sınırı uygulanıyor. Ancak birden fazla iş yerinde çalışanlar için İŞKUR, kazançları doğrudan toplamak yerine prim gün ve kazançların toplamının 30 günlük karşılığını esas alıyordu. Bu durum, sigortalıların aleyhine bir hesaplama yapılmasına neden oluyordu.
Kamu Denetçiliği Kurumu, konuya ilişkin yaptığı incelemede işsizlik ödeneğinin bir sosyal yardım değil, bir sigorta hakkı olduğunu vurguladı. Kurum, birden fazla iş yerinden bildirilen ve prim kesintisi yapılan kazançların ortalamasının alınmasının, sigortalının gelir kaybını tam olarak karşılamadığını tespit etti. Bu nedenle, eş zamanlı çalışmalarda prime esas kazançların toplamının hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğine karar verildi.
Fark Ödemeleri Gündemde
Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından İŞKUR'a iletilen tavsiye kararında, işsizlik maaşlarının yeniden hesaplanması gerektiği belirtildi. Eğer İŞKUR bu tavsiyeyi uygulamaya koyarsa, geçmiş dönemde eksik ödeme alan çalışanlara aradaki fark tutarlarının ödenmesi gündeme gelecek. İşsizlik maaşı alabilmek için son 3 yıl içinde en az 600 gün prim ödemiş olma ve işten ayrılmadan önceki son 120 gün sigortalı çalışma şartları ise geçerliliğini korumaya devam ediyor.
Bu düzenleme, özellikle düşük gelirli çalışanlar ve birden fazla iş yerinde ek mesai yapan kesimler için önemli bir hak kaybının giderilmesi anlamına geliyor. İŞKUR'un mevzuat değişikliği veya uygulama talimatı ile bu süreci nasıl yöneteceği önümüzdeki günlerde netleşecek.
