İsrail'in Suriye'nin güneyindeki askeri faaliyetleri, 8 Aralık 2024 tarihinde Esad yönetiminin devrilmesinin ardından belirgin bir şekilde artış gösterdi. İsrail güçleri, 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması ile belirlenen tampon bölgenin sınırlarını aşarak Kuneytra ve Dera vilayetlerinde yeni askeri üsler inşa etti. Uluslararası Af Örgütü verilerine göre, bölgede kurulan dokuz askeri üsten dördü tampon bölgenin dışında yer alıyor.
Bölge sakinleri, İsrail ordusunun bölgedeki varlığının günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtladığını ifade ediyor. Özellikle sınır köylerinde yaşayan siviller; ev baskınları, keyfi gözaltılar ve tarım arazilerine erişim engelleriyle karşı karşıya kaldıklarını belirtiyor. Ma'ariyyah köyü gibi yerleşim yerlerinde yaşayanlar, hareket özgürlüklerinin kısıtlandığını, tarımsal üretimin durma noktasına geldiğini ve çocukların sürekli bir güvenlik tehdidi altında yaşadığını aktarıyor.
İsrail ordusu ise söz konusu operasyonların uluslararası hukuka uygun olduğunu ve temel amacın İsrail vatandaşlarını korumak olduğunu savunuyor. Ordu yetkilileri, gözaltına alınan kişilerin terör faaliyetleriyle bağlantılı olduğundan şüphelenildiğini ve süreçlerin İsrail iç hukukuna göre yürütüldüğünü belirtiyor. İsrail Savunma Bakanı İsrael Katz, bölgedeki askeri varlığın sınır güvenliğini sağlamak adına belirsiz bir süre devam edeceğini vurguladı.
Saha üzerindeki bu askeri genişleme, diplomatik alanda da karşılık buluyor. Suriye ve İsrail arasında ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen güvenlik müzakereleri, İsrail'in çekilme kapsamı ve güvenlik düzenlemeleri konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle tıkanmış durumda. Ağustos 2026'da Ürdün'de gerçekleşen üst düzey temaslara rağmen, Şam yönetimi İsrail'in egemenlik ihlallerine son vermesini ve 2024 öncesindeki statükoya dönülmesini talep ediyor. Bölge halkı ise askeri genişleme ile siyasi belirsizlik arasında sıkışmış durumda.
