Kristof Kolomb'un 1492 yılındaki ilk Amerika seferi sırasında yaşanan bir deniz kazası, tarihin en büyük arkeolojik bilmecelerinden birini doğurdu. Santa María gemisinin Hispanyola kıyılarında bir resife oturması üzerine Kolomb, geminin kerestelerini kullanarak Navidad adını verdiği bir kale inşa etti. Yaklaşık 40 kişiden oluşan mürettebatını burada bırakan Kolomb, bölgedeki yerli halkla ticaret yapmalarını ve altın kaynaklarını araştırmalarını hedeflemişti.
Ancak Kolomb bir yıl sonra geri döndüğünde, kalenin yakıldığını ve geride kalan mürettebatın nın hayatını kaybettiğini gördü. Bu trajik olay, İspanyol denizcilik tarihinin ilk yerleşim girişimi olarak kayıtlara geçti. Aradan geçen beş yüzyıla rağmen, bu yerleşimin tam olarak nerede inşa edildiğine dair tartışmasız bir kanıt bulunamadı.
Haiti'nin kuzeyindeki En Bas Saline bölgesinde 1970'lerden bu yana yürütülen kazılar, bölgenin yerli halkı Taínoların merkezi olduğunu ve 15. yüzyıl sonlarına ait yanmış bir yapının varlığını doğruladı. Araştırmacılar bu bölgenin Navidad ile bağlantılı olabileceğini düşünse de, kaleye ait olduğu kesinleşmiş tek bir ahşap parça dahi gün yüzüne çıkarılamadı.
Geminin akıbeti de benzer bir belirsizlik taşıyor. 2014 yılında su altı kaşifi Barry Clifford, Santa María'nın enkazını bulduğunu iddia etse de, Haiti Kültür Bakanlığı bu bulguların gemiye ait olmadığını açıkladı. Bazı tarihçiler ise kıyı şeridindeki jeolojik değişimler nedeniyle batığın bugün karada, metrelerce tortu tabakasının altında kalmış olabileceğini savunuyor. Günümüzde hem geminin kalıntıları hem de Navidad kalesinin kesin konumu, tarihçiler ve arkeologlar için çözülmeyi bekleyen bir gizem olmaya devam ediyor.
