Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesi, akademik yayıncılık dünyasında ciddi bir telif ve veri güvenliği tartışmasını beraberinde getirdi. Nobel Akademik Yayıncılık Genel Yayın Yönetmeni Nevzat Argun, yapay zeka şirketlerinin aracı kurumlar vasıtasıyla akademik veri tabanlarını ele geçirme çabalarının, bilimsel bilgi üretimini ve yayıncılık sektörünü tehdit ettiğini açıkladı.
Veri toplama girişimleri engellendi
Argun, son dönemde Türkçe kaynaklara yönelik artan ilginin bir sonucu olarak, Hollanda merkezli bir firma aracılığıyla binlerce kitabın sipariş edildiğini belirtti. Siparişlerin yapay zeka eğitimiyle bağlantılı olduğunu fark eden yayınevi, bu talepleri reddederek süreci durdurdu. Benzer tekliflerin e-kitap kiralama platformlarına da yapıldığını ifade eden Argun, bu durumu küresel bir tekelleşme hamlesi olarak nitelendirdi.
Akademik gelenekler zarar görüyor
Yapay zeka modellerinin akademik içerikleri kaynak göstermeden harmanlamasının, bilimsel gelenekleri tahrip ettiğini belirten Argun, şu ifadeleri kullandı: "Her şey kaynağı belirsiz bir bilgi yığınına dönüşüyor." Açık erişim sistemlerinin aksine, yapay zeka modellerinin yazarın emeğini görünmez kıldığını ve bu durumun akademisyenlerin üretim motivasyonunu kırdığını savundu.
Çeviri hafızası hedefte
Yalnızca telifli eserlerin değil, yayınevlerinin yıllar içinde oluşturduğu çeviri veri tabanlarının da hedef alındığına dikkat çeken Argun, yabancı yayınevlerinden gelen "Türkçeleştirilmiş veri setlerini satın alma" tekliflerini örnek gösterdi. Bu girişimin, yapay zeka aracılığıyla diller arası hızlı çeviri ve içerik üretimi yapma amacı taşıdığı değerlendiriliyor.
Adil bir telif modeli çağrısı
Teknolojik gelişime karşı olmadıklarını belirten Argun, çözüm olarak adil bir gelir paylaşım modelini işaret etti. Dijital platformlarda olduğu gibi, yapay zeka tarafından üretilen yanıtlarda kullanılan içerik oranına göre yayıncı ve yazarlara pay aktarılması gerektiğini vurgulayan Argun, yasal mevzuatın bu yeni sürece hızla adapte edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
