Avrupa Birliği (AB), bölgede hızla yükselen dizel fiyatlarını kontrol altına almak ve arz güvenliğini sağlamak amacıyla stratejik yakıt rezervlerini kullanma seçeneğini masaya yatırdı. Avrupa Komisyonu, enerji piyasalarındaki baskıyı hafifletmek için Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile koordineli bir şekilde hareket etmeye hazır olduklarını duyurdu.
Rezerv Salımı Beklentisi
Diplomatik kaynaklara göre Fransa, IEA'nın acil durum stoklarından 50 milyon varil dizel ve 50 milyon varil ham petrolün piyasaya sürülmesini teklif etti. Sektör analistleri, bu miktarın Avrupa'nın aylık ithalat hacminin yaklaşık iki katına denk geldiğini ve piyasada kayda değer bir etki yaratabileceğini belirtiyor. Uzman tahminlerine göre, rezervlerin piyasaya girmesi durumunda toptan satış fiyatlarında varil başına 20 ila 30 dolar arasında bir düşüş yaşanabilir. Bu durumun pompa fiyatlarına litre başına 0,10 ile 0,15 avro arasında bir indirim olarak yansıması bekleniyor.
Rafineri Kapasitesi ve Arz Sorunları
Avrupa'daki dizel arzı, Rusya'daki rafinerilerin yaşadığı teknik aksaklıklar ve Orta Doğu'dan gelen rafine ürün ihracatındaki düşüş nedeniyle ciddi bir daralma yaşıyor. Mevcut durumda Avrupa rafinerileri yüzde 80'in üzerinde bir kapasiteyle çalışarak üretim sınırlarına ulaşmış durumda. Uzmanlar, rezerv kullanımının geçici bir tampon görevi göreceğini, ancak kalıcı çözüm için küresel rafineri sisteminin rahatlaması ve jeopolitik gerilimlerin azalması gerektiğini vurguluyor.
ABD ile İhracat Gerilimi
Öte yandan Avrupa Birliği, ABD'nin gündeme getirdiği dizel ihracat yasağına sert tepki gösterdi. Brüksel, böyle bir kısıtlamanın Washington ile olan güven ilişkisini zedeleyeceğini belirterek, ihracat yasaklarını kesin bir dille reddettiğini açıkladı. Avrupa ülkeleri, mevcut mevzuat gereği iç tüketimlerinin yaklaşık 60 günlük kısmını karşılayacak stratejik stoklara sahip olsalar da, krizin süresine bağlı olarak bu tamponun aşınması endişe yaratıyor. Fiyatlardaki düşüşün kalıcı olması ise büyük ölçüde küresel arz zincirindeki iyileşmelere ve ekonomik yavaşlamanın talebi dengelemesine bağlı görünüyor.
