Nepal-Tibet sınırında meydana gelen ve yüzlerce kişinin ölümüne yol açan sel felaketi, büyük bir buzulun çökmesiyle tetiklendi. Bu durum, dünyanın en hızlı ısınan bölgelerinden biri olan Türkiye'de benzer bir riskin olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. İstanbul Teknik Üniversitesi'nden uzmanlar, Türkiye'deki buzul sistemlerinin Himalayalar'dan farklı olarak küçük ve izole yapıda olduğunu belirterek, ülke genelinde büyük ölçekli bir buzul gölü patlaması (GLOF) beklemediklerini ifade ediyor.
Yerel Riskler Göz Ardı Edilmemeli
Uzmanlar, büyük çaplı felaketler beklenmese de yerel ölçekte risklerin bulunduğuna dikkat çekiyor. Özellikle yaz sonu ve sonbahar başı dönemlerinde buzul kopmalarının hayvancılık faaliyetleri ve yerleşim yerleri için tehlike oluşturabileceği belirtiliyor. İklim değişikliği nedeniyle buzulların geri çekilmesi, yüksek dağlık alanlarda yeni küçük göllerin oluşmasına ve kaya çığlarının tetiklenmesine zemin hazırlıyor. Prof. Dr. Tolga Görüm, buzulların çekilmesiyle açığa çıkan kayaların daha fazla ısıya maruz kaldığını ve çatlak sistemlerinin genişleyerek yamaç dengesini bozduğunu vurguluyor.
Tarihsel Örnekler ve İzleme Çalışmaları
Türkiye tarihinde buzul kopmasına bağlı en bilinen felaket, 1840 yılında Ağrı Dağı'nın Ahura Vadisi'nde yaşandı. Bilimsel çalışmalar, bu olayın devasa bir kaya ve buz kütlesinin vadiyi tıkaması ve ardından gelen ikincil bir selle sonuçlandığını gösteriyor. Uzmanlar, Ağrı Dağı'nın yanı sıra Erzurum, Artvin ve Kars'ın Kağızman ilçesindeki Deniz Gölü gibi bölgelerin uydu verileriyle yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyor. İnsan faaliyetleri, aşırı yağışlar ve depremlerin de bu tür doğa olaylarını tetikleyebileceği uyarısında bulunan bilim insanları, Türkiye'deki buzulların iklim değişikliğine karşı son derece hassas olduğunu hatırlatıyor.
