Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) faaliyet gösteren bazı tüp bebek merkezleri, İngiltere'den gelen ailelerin şikayetleri üzerine büyük bir skandalın merkezine yerleşti. BBC tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, ailelerin tercih ettiği donörlerin yerine farklı genetik materyallerin kullanıldığını ortaya koydu. Yapılan DNA testleri sonucunda, en az 30 çocukta donör eşleşmesinin hatalı olduğu ve 11 çocuğun genetik kökeninin Türkiye ve çevre ülkelerle bağlantılı olduğu belirlendi.
Kliniklere yönelik ciddi suçlamalar
İddiaların odağında yer alan Doğuş IVF Center'ın, hastalarına Danimarka merkezli Cryos International'dan sperm temin ettiklerini beyan ettiği ancak gerçekte bu kurumla herhangi bir teslimat kaydının bulunmadığı tespit edildi. Cryos yetkilileri, kliniğin bu iş birliğini reklam malzemesi olarak kullandığını ancak 2016 yılı itibarıyla tüm ilişkilerini kestiklerini doğruladı. Benzer şekilde, Dr. Firdevs Uğuz Tip'in yönetimindeki Miracle IVF bünyesinde de dokuz vakayla bağlantılı usulsüzlük iddiaları gündeme geldi. Dr. Tip, suçlamaları reddederek tüm işlemlerin yasal prosedürlere uygun yürütüldüğünü savundu.
Ailelerin endişesi ve yasal boşluklar
Mağdur aileler, çocuklarının biyolojik geçmişlerini bilmemenin ve varlığından haberdar olmadıkları üvey kardeşlerin bulunma ihtimalinin yarattığı psikolojik baskıya dikkat çekiyor. Donor Conceived UK kurucusu Laura Bridgens, köken hakkının temel bir insan hakkı olduğunu vurgulayarak yaşananları endişe verici olarak nitelendirdi. Bölgenin AB hukuk düzenine tabi olmaması nedeniyle denetim mekanizmalarındaki eksiklikler, tedavi süreçlerini daha riskli hale getiriyor.
İngiltere'den seyahat uyarısı
Yaşanan gelişmelerin ardından İngiltere Dışişleri Bakanlığı, seyahat tavsiyelerini güncelleyerek vatandaşlarını uyardı. Bakanlık, KKTC'deki yasal düzenleme eksiklikleri nedeniyle üremeye yardımcı tedavi süreçlerinin ciddi riskler barındırdığını belirtti. Tedavi görmeyi planlayan kişilerin, klinik seçiminde çok daha dikkatli olmaları ve kapsamlı bir araştırma yapmaları tavsiye edildi. KKTC Sağlık Bakanlığı'nın olayla ilgili başlattığı inceleme süreci ise devam ediyor.
