Merkez Bankası, mayıs ayında makro finansal istikrarı sağlamak amacıyla kredi büyümesini yavaşlatıcı tedbirler açıklamıştı. Bu kapsamda vadesiz hesap bakiyesi yetersiz olduğunda devreye giren ek hesap limitlerinin artış oranı, önceki aylarda uygulanan yüzde 2 yerine yüzde 1'e düşürüldü. Karar, hazır nakit ihtiyacının bu kanal üzerinden karşılanmasındaki hızlı yükselişi kontrol altına almayı hedefliyordu.
Bankacılık verilerine göre sınırlamalara rağmen ek hesap kullanımı durdurulamadı. Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verilerine göre, mayıs ayında 871 milyar lira olan toplam ek hesap bakiyesi, haziran ayında 936 milyar liraya tırmanarak rekor kırdı. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 606 milyar lira seviyesindeydi. Son bir yıllık süreçte artış oranı yüzde 54.5 olarak gerçekleşti. Kişi başına düşen ortalama kullanım tutarı ise aylık yaklaşık 2 bin liralık artışla 28 bin 716 liraya ulaştı.
Bakiyedeki bu hızlı yükseliş, ödemelerdeki aksaklıkları da beraberinde getirdi. Haziran ayı itibarıyla her 100 liralık ek hesap borcunun 5.1 lirası takibe düşmüş durumda. Ek hesap, kolay erişilebilir bir nakit kaynağı olsa da maliyetleri oldukça yüksek. Uygulanan aylık akdi faiz oranı yüzde 4.25 seviyesinde bulunuyor. Ancak bu tutara Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi ile Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu da eklendiğinde, vatandaşın geri ödemesi gereken asıl faiz oranı yüzde 5.52'ye çıkıyor.
Örnek üzerinden hesaplamak gerekirse, hesabından 50 bin lira ek hesap kullanan bir vatandaş, 30 gün sonra borcunu kapattığında sadece faiz olarak 2 bin 125 lira ödüyor. Vergilerle birlikte bu maliyet 637.50 liraya daha ekleniyor ve toplam geri ödeme 52 bin 762 lira 50 kuruşu buluyor. Borcun vadesinde ödenmemesi durumunda ise uygulanacak gecikme faizi yüzde 4.55'e yükseliyor.
Bu ürünün bir diğer dikkat çeken yönü ise faizin tahsil usulü. Ek hesap limitini kullanan bir müşteri, eksilen bakiyeyi 1 dakika sonra dahi olsa yatırsa, banka parayı bir sonraki işgünü değerlendiriyor. Bu süreç nedeniyle müşteri en az 1 günlük faiz maliyetine katlanmak zorunda kalıyor. Yatırılan paradan önce faiz, vergi ve fon kesintileri yapılıyor.
Bölgesel verilere bakıldığında, son 12 ayda ek hesap kullanımının en çok arttığı iller deprem bölgesindeki şehirler oldu. Adıyaman ve Kahramanmaraş'ta artış yüzde 76, Hatay'da yüzde 75, Malatya'da yüzde 69 ve Osmaniye'de yüzde 66 olarak ölçüldü. Kredi kartı tarafında ise nakit avans çekimindeki yüzde 25'lik sınır devam ediyor. Taksitli nakit avans kullanımı da 25 bin lira ile sınırlı kalıyor.
