Taliban'ın 15 Ağustos 2021'de Kabil'de yönetimi ele geçirmesinin üzerinden geçen beş yılın ardından, Afganistan'da kadınların kamusal hayata katılımı ciddi şekilde kısıtlanmış durumda. Kız çocuklarının 12 yaşından sonra eğitim almasının yasaklandığı ülkede, kadınların çalışma alanları da giderek daralıyor. Buna rağmen, yerel düzeyde bazı kadın girişimciler kısıtlı imkanlarla üretim yapmaya devam ediyor.
Uluslararası toplum, Taliban ile nasıl bir ilişki kurulması gerektiği konusunda ikiye bölünmüş durumda. Batılı ülkeler insan hakları ve kadın haklarına odaklanırken, diğer ülkeler yatırım fırsatlarını önceliklendiriyor. Birleşmiş Milletler, nüfusun yaklaşık 22 milyonunun insani yardıma muhtaç olduğu bir ortamda, ülkenin tamamen izole edilmesinin çözüm olmadığını savunuyor. BM yetkilileri, zorlu da olsa diyaloğun sürdürülmesinin, insani yardımlara erişim ve temel haklar konusunda küçük adımlar atılmasını sağladığını belirtiyor.
Taliban yönetimi ise uluslararası tanınma arayışını sürdürüyor. Rusya, Taliban'ı resmen tanıyan tek ülke konumunda olsa da, Taliban'ın dünya genelindeki diplomatik temsilciliklerinin sayısı 40'ı aşmış durumda. Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi için doğrudan temasın şart olduğunu ifade ediyor. Ancak Taliban'ın kadın hakları konusundaki katı tutumu, uluslararası yaptırımların devam etmesine ve hareketin meşruiyet kazanma çabalarının önünde bir engel oluşturmasına neden oluyor.
Yardım kuruluşları, sahada faaliyetlerini sürdürebilmek için yerel yetkililerle pragmatik çözümler üretmeye çalışıyor. Bazı bölgelerde kadınların evden çalışmasına veya erkeklerden ayrı alanlarda görev yapmasına izin veren geçici düzenlemeler uygulanıyor. Ancak insan hakları savunucuları, Taliban'ın somut bir iyileştirme yapmadan uluslararası toplum tarafından kabul görmemesi gerektiğini savunuyor. BM'nin 'Mozaik' olarak adlandırdığı yeni süreçte, insan hakları, terörle mücadele ve yaptırımların hafifletilmesi gibi konular yapılandırılmış bir formatta ele alınmaya çalışılıyor. Uzmanlar, Afganistan'ın küresel gündemde Ukrayna ve Ortadoğu gibi krizlerin gölgesinde kaldığına dikkat çekerek, mevcut durumun 'istikrarsız ve tehlikeli bir denge' olduğunu vurguluyor.
